ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
164
زاد المسافرين ( فارسى )
مناسبتى ندارد و در تبهاى بلغمى و سوداوى مشاركات بسيار است . و آنچه از علامات هريك از اخلاط اربعه كه مذكور شد ، در تشخيص اين تب كافى است و از تركيب آنها با يكديگر نيز تشخيص مركبات از اين مواد آسان است . و بالجمله بعد از حدوث اين تب اگر مجموع علاماتى كه از براى هر خلطى كه مذكور شد در نظر بگيرند و حال مريض را با آنها ملاحظه نمايند تشخيص در نهايت سهولت از مواد است و بعد از تشخيص معالجه به تفصيلى كه مذكور شد البته نافع است . اما تب دق : كه عبارت است از اينكه حرارتى غريبه اعضاء را ، خصوصا جرم قلب را گرم كند و رطوبت بدن را به تحليل برد ؛ اين تب از اسباب مختلفه به هم رسد ، مثل مسخنه خارجيه از عالم همّ و غمّ مفرط . و بالجمله آنچه سبب غلبهء حرارت مفرط و يبس بدن شود و از انتقال تبهاى عفونى هم بسيار اتّفاق مىافتد و تابع تبى كه از يكى از اورام احشاء باشد به هم مىرسد و غالب آن است كه بعد از تبهاى عفونى و تبهاى ورمى به هم مىرسد و كم اتّفاق مىافتد كه ابتدا حادث شود و اين تب را سه مرتبه مىباشد به حسب مراتب تأثير در بدن و افناى رطوبت . اما مرتبهء اول كه تأثير حرارت ناقص و اكثر رطوبات بدن به حال خود است ، تشخيص آن بسيار مشكل است ؛ به جهت آنكه هنوز تأثير حرارت در بر طرف كردن رطوبت واضح نشده . علاجش آسان است ، به جهت آنكه قدر كمى از رطوبات كه فانى شده است ، بدل آن را رسانيدن و تسكين اين حرارت كردن در نهايت سهولت است . و مرتبه دوم كه حرارت قوت گرفته است ؛ زيرا رطوباتى كه مقاوم حرارت است ، بر طرف شده و رطوبات بدن را به تحليل برده شناختن آن آسان است ؛ به